2021

Ook voor het bestrijden van een pandemie is een duurzamer kapitalisme nodig

Opinie
129
Eric Smit

Eric Smit

Het opschorten van de patenten op coronavaccins is volgens de medisch directeur van Pfizer Nederland een slecht voornemen: internationale farmaconcerns zijn zelf het beste in staat om de wereld tegen het coronavirus te beschermen. Eric Smit betoogt dat het achterliggende streven naar winstmaximalisatie de wereld niet verder helpt, maar juist dringend aan revisie toe is.

Gun starters op de huizenmarkt een hoge (!) overdrachtsbelasting

Opinie
122
Hans de Geus

Hans de Geus

Als zelfs makelaars de prijsstijgingen van woningen niet leuk meer vinden, is er echt wat aan de hand. Maar wat doe je ertegen? De meest rechtvaardige, effectieve en directe manier is er een die je niet als eerste te binnen zal schieten. Dat is deze: zet de overdrachtsbelasting weer op 6 procent. Ook voor starters – in het belang van starters.

Het toeslagenschandaal: wat is er loos met de ethiek van de ambtenaar

Opinie
70
Thijs Jansen & Hans Wilmink

Thijs Jansen & Hans Wilmink

De Toeslagenaffaire heeft één ding duidelijk gemaakt: ambtenaren hanteerden een keiharde aanpak van de van fraude verdachte ouders. Geen spatje mededogen. Klokkenluiders werden geloosd. Het kabinet wil dat ‘dergelijke problemen nooit meer gebeuren’. Topambtenaren en het demissionaire kabinet smeden nu revolutionaire plannen. Maar wat ging er mis met het ethisch besef van de ambtenaren?

De Tweede Kamer telt weinig politieke dieren

Opinie
30
Hans Baaij

Hans Baaij

De jaren onder leiding van Mark Rutte blonken niet uit qua aandacht voor dierenwelzijn, aldus Hans Baaij. De VVD is met het CDA zowel in kabinet-Rutte II als III de meest dieronvriendelijke partij. Leken CU, D66 en PvdA in hun verkiezingsprogramma’s nog pro-dieren te zijn, eenmaal in de regering bleef van die principes weinig over. Maar ook op de deskundigheid van PvdD is wel wat aan te merken. ‘De kandidaten hebben vooral ervaring opgedaan in diverse gemeenteraden.’

Voor welke vrijheid strijdt Viruswaarheid eigenlijk?

Opinie
116
Hans Schnitzler

Hans Schnitzler

De actiegroep Viruswaarheid zegt pal te staan voor de rechtsstaat en spreekt zich geregeld uit tegen de ‘dictatuur’ van de coronamaatregelen. Volgens haar moet de overheid hoofdzakelijk op afstand staan. Die notie van vrijheid klinkt vertrouwd: Hans Schnitzler ziet de actiegroep als de wrange oogst van tien jaar VVD-beleid.

CPB maakt politieke partij tot knecht van de overheid

Opinie
35
David Hollanders

David Hollanders

Het Centraal Planbureau (CPB) biedt politieke partijen sinds 1986 de mogelijkheid om de economische gevolgen van hun verkiezingsprogramma’s door te rekenen. Inmiddels is die doorrekening een vanzelfsprekend onderdeel van de verkiezingscampagne. Vanzelfsprekend, maar ook ongepast.

Belasting betalen is nog steeds voor dommen (en pechvogels)

Opinie
50
Hans Baaij

Hans Baaij

Verschillende fiscalisten en juristen hebben het Nederlandse belastingssysteem als onrechtvaardig getypeerd. Met name box 3, de vermogensbox, moet het ontgelden. Volgens Hans Baaij betalen spaarders met nul rendement evenveel belasting over hun vermogen in box 3 als bezitters van aandelen en vastgoed die forse winsten boeken. Wie spaart is de sigaar. Dat moet en kan anders.

Verwerp het kijkcijfercynisme: het ondermijnt de democratie

Opinie
350
Eric Smit

Eric Smit

Donald Trump is weg uit het Witte Huis, maar zijn democratie-ondermijnende invloed laat zich nog overal gelden. In Nederland heeft de voormalige reality tv-ster talrijke adepten, ook in de politiek. Zij hanteren dezelfde strategie van desinformatie en leugens en zijn een garantie voor opwinding en amusement in de media – vooral in talkshows. Daar moeten hoofdredacteuren en programmamakers volgens Eric Smit korte metten mee maken, in het belang van onze democratische rechtsstaat.

2020

Geef gedragswetenschap een sterkere rol in het pandemiebeleid

Opinie
185
Gastauteur

Gastauteur

‘Vermijd drukte’, houdt de overheid ons voor, in de strijd tegen verdere verspreiding van het coronavirus. Maar dat onduidelijk is wat we precies onder ‘drukte’ moeten verstaan of wanneer winkelstraten ‘te vol’ zijn, blijkt wel uit de mensenmassa’s die met Black Friday in enkele grote steden op de been kwamen. Terwijl het toch niet moeilijk te voorspellen was dat mensen zich in grote getalen zouden laten verleiden door aantrekkelijke koopjes, met de feestdagen in aantocht.

Polmans onvermogen om Unilever te verduurzamen is een maatschappelijk probleem

Opinie
16
Gastauteur

Gastauteur

Dat het Paul Polman niet lukte om van Unilever een echt duurzaam bedrijf te maken, lag minder aan Polman dan aan de situatie waarin Unilever verkeerde. Voor veel bedrijven is het moeilijk om binnen sociale en planetaire grenzen te opereren, constateert Willem Schramade in deze voorpublicatie van zijn boek ‘Duurzaam kapitalisme’. Toch zijn kapitalisme en duurzaamheid in zijn ogen goed met elkaar te verenigen.

Breek Facebook op in duizend stukjes

Opinie
24
Hans Schnitzler

Hans Schnitzler

Facebook staat aan de vooravond van ingrijpende maatregelen. In Amerika pleit het Congres voor anti-trustmaatregelen om de monopolies van Big Tech op te breken, in de EU is besloten om ‘gerichte advertenties’ te weren. Facebook probeert uit alle macht zichzelf als het beste jongetje van de klas te presenteren. Het kan er écht niets aan doen dat het zo groot is.

Cijfers spreken niet voor zich, maar wie leert ons ze te verstaan?

Opinie
43
Miriam Rasch

Miriam Rasch

We worden gebombardeerd met cijfers die niet uit zichzelf een transparant en eenduidig verhaal vertellen. Ze vragen om uitleg, een vertaling in woorden. Anders gezegd: cijfers hebben een tolk nodig. Miriam Rasch constateert daarom droogjes: ‘zodra iemand zegt dat de cijfers voor zich spreken, kun je beter op je hoede zijn.’

In een rechtsstaat zijn openheid en onafhankelijkheid essentieel (juist wanneer dat moeilijk is)

Opinie
72
Hans Wilmink

Hans Wilmink

Tijden van crisis zoals nu met Covid-19 maken scherper voelbaar hoe moeilijk het is om met onzekerheden om te gaan. Zowel het vertrouwen in de rechtsstaat als het vertrouwen in onafhankelijke kennisverwerving worden op de proef gesteld. Onzorgvuldig optreden van gezagsdragers en kenniswerkers leidt tot boosheid en cynisme onder burgers. Hans Wilmink probeert dat in dit essay scherp te stellen en doet suggesties voor verbetering.

Terwijl de reptielen dwalen op internet

Opinie
15
Miriam Rasch

Miriam Rasch

Voortaan zal Miriam Rasch geregeld voor FTM schrijven. Rasch is filosoof en wil graag weten wat het betekent mens te zijn in een door data geregeerde wereld. Ze kijkt met een scherp oog naar technologie, internet en de elektronische huisdieren die ons op de voet volgen, en kijkt daarbij nadrukkelijk naar alles dat niet in data is te vatten. Vandaag: wat is dat toch met dat reptielenbrein van ons?

Preventieakkoord kan de prullenbak in

Opinie
16
Herman Lelieveldt

Herman Lelieveldt

Een belasting op suikerhoudende frisdrank kan helpen in de strijd tegen overgewicht, aldus Paul Blokhuis, de staatssecretaris van Volksgezondheid. Toch gaat hij deze kabinetsperiode geen suikertaks invoeren omdat hij vastzit aan slappe afspraken met het bedrijfsleven. Volgens politicoloog Herman Lelieveldt toont deze gang van zaken het failliet van akkoorden en convenanten met lobbyclubs.

‘Toon mij hoe u met uw ouderen omgaat, en ik zeg u wie u bent’

Opinie
260
Bert Slagter & Peter Slagter

Bert Slagter & Peter Slagter

Opnieuw laait het debat op of we ouderen en kwetsbare mensen wellicht het best tegen corona kunnen beschermen door hen een stapje terug te laten doen. Dat zou jongeren bovendien de kans geven de economie weer vlot te trekken. Zo eenvoudig ligt het niet, menen Bert en Peter Slagter. Zij wijzen op de ethiek van ‘oog om oog, tand om tand’.

Laat meningsvorming niet over aan tech-monopolisten

Opinie
38
Hans Schnitzler

Hans Schnitzler

Facebook floreert bij ophef: hoe meer reuring, hoe meer data. Maar ook door het tempo van de machinerie raakt het debat snel oververhit; er is amper tijd om op adem te komen, geen ruimte voor reflectie. Maar wat Hans Schnitzler vooral verbaast, is dat mensen vrijheid van meningsuiting claimen in een ruimte waar iedereen digitaal wordt uitgekleed.

Voor wie de klok tikt: Trumps handelsoorlog tegen Chinese tech-bedrijven

Opinie
28
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Donald Trump dreigt TikTok en WeChat te verbieden, Chinese sociale media die ook in de Verenigde Staten razend populair zijn. Vormen deze media echt een bedreiging voor de nationale veiligheid, of wil Trump zijn kiezers paaien met anti-Chinese stoerdoenerij, vraagt Jan Kuitenbrouwer zich af. En zijn die data bij een Amerikaanse eigenaar wel veilig?

De comeback van de corona-app

Opinie
41
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

De afgelopen maanden heb ik op FTM een aantal keren geschreven over de ‘corona-app’. Digitale technologie gebruiken bij de bestrijding van een pandemie ligt voor de hand: ict bewijst op allerlei manieren zijn waarde voor de gezondheidszorg. Maar kan zo’n app functioneren binnen een democratische rechtsstaat? De meningen buitelen over elkaar heen, maar gefundeerd zijn die niet altijd. Bovendien worden doordachte bevindingen vaak op overtrokken wijze gepresenteerd door de media.

Coronawet maakt Hugo de Jonge kapitein van Nederland

Opinie
80
Wim Voermans

Wim Voermans

De nieuwe tijdelijke coronawet van minister De Jonge zou een verbeterde versie zijn van het concept dat eerder veel kritiek kreeg. Maar hij is nog lang niet aan de maat, schrijft Wim Voermans, hoogleraar staatsrecht aan de Universiteit Leiden. De wet geeft de minister van Volksgezondheid vrijwel ongecontroleerde bevoegdheden en zet de Tweede Kamer buitenspel. Tijdelijk is hij ook niet: de wet kan naar goeddunken van het kabinet alsmaar worden verlengd.

Geen lobby zo dodelijk als die van de tabaksindustrie

Opinie
79
Wanda de Kanter

Wanda de Kanter

Waar de overheid tijdens de coronacrisis alles uit de kast trok om de kwetsbaarsten te beschermen, laat zij toe dat de tabaksindustrie al jarenlang diezelfde kwetsbare mensen aan zich bindt. Roken is immers een ‘vrije keuze’. Longarts Wanda de Kanter bestrijdt dat idee al jaren. Niet alleen de tabak zelf is fataal, de marketingmachine en lobby van de tabaksindustrie zijn net zo dodelijk.

Zuckerberg moet kiezen uit twee kwaden

Opinie
47
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

De Democraten willen Facebook en andere tech-monopolies in stukken ophakken, de Republikeinen hebben Facebook nodig als wapen in hun informatieoorlog en de adverteerders willen een clean reclameplatform. Die laatsten lopen nu met honderden miljoenen dollars tegelijk weg. Mark Zuckerberg zal moeten kiezen: afscheid nemen van miljarden dollars en Trump helpen met zijn campagne, of grote schoonmaak houden en een Democratisch antitrust-offensief trotseren.

Deltaplan tegen corona: de anderhalve meter voorbij

Opinie
160
Bert Slagter & Peter Slagter

Bert Slagter & Peter Slagter

De piek van het aantal Nederlandse coronabesmettingen ligt ruim twee maanden achter ons. Inmiddels is het land in de ban van Ruttes routekaart. Dat suggereert duidelijkheid, maar in de praktijk valt dat tegen. De verschillen tussen sectoren zijn groot en niet goed te verdedigen, frustraties nemen toe en we zitten opgescheept met een anderhalvemetermaatschappij. Dat kan anders.

Met een app bestrijd je corona niet (maar ondermijn je mogelijk wel burgerrechten)

Opinie
60
Jacob van Kokswijk

Jacob van Kokswijk

Het ministerie van VWS wil via telecomdata in kaart brengen hoe en waar burgers zich bewegen, om zo het nieuwe virus beter te kunnen volgen. Minister Hugo de Jonge heeft aangekondigd binnenkort met een wet te komen die het mogelijk maakt zulke data op te vragen bij telecomproviders. Ook wordt nog gewerkt aan een tracking-app; die wordt waarschijnlijk op korte termijn gelanceerd. Gastauteur en jurist Jacob van Kokswijk brengt de haken en ogen van zulke technologische oplossingen in kaart en vraagt zich af of de overheid niet afstevent op het zoveelste ict-debacle.

What really happens when a global crisis hits us

Opinie
14
Thomas Bollen

Thomas Bollen

‘Most people are decent,’ is the central thesis of Rutger Bregman's new book ‘Humankind: A Hopeful History’. The prominent Dutch historian believes that if we embrace this positive image of humanity, the corona crisis will herald the end of the neoliberal era. Financial economist Thomas Bollen wonders whether this is really true: we talk about solidarity, but in the meantime social inequality is growing.

Digitale munt van DNB is geen serieus wapen tegen de almacht van de banken

Opinie
88
Martijn Jeroen van der Linden

Martijn Jeroen van der Linden

Tien jaar na de kredietcrisis, en aan de rand van een volgende wereldwijde financiële crisis, staat de politiek voor een fundamentele keuze. Blijven we ons vastklampen aan roekeloze bankiers die de belastingbetaler voor de schade laten opdraaien als zij een misser maken? Of kiezen we voor een veilig alternatief? Martijn van der Linden pleit voor de introductie van een publieke, digitale bewaarplaats voor geld – los van de banken, en los van risico’s.

Trumps brandweerwagen

Opinie
68
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Twitter verwijdert wel vaker berichten, maar eind mei gaf het bedrijf voor het eerst in zijn bestaan een hooggeplaatst man een tik op de vingers: Twitter zette een voetnoot bij een tweet van Donald Trump. Verontwaardigd riep de Amerikaanse president dat dit censuur was. Hij schreef een executive order die volgens hem de vrijheid van meningsuiting op sociale media moet waarborgen. Deskundigen menen dat Trump daarmee juist het omgekeerde bereikt. Jan Kuitenbrouwer schetst de valkuilen in het debat.

Het goede leven in het post-coronatijdperk

Opinie
51
Hans Schnitzler

Hans Schnitzler

Wat bij de klimaatcrisis amper lukt, hebben we met Covid-19 in luttele weken voor elkaar gekregen: een existentiële crisis met een wereldomspannende inspanning te lijf gaan. Veel mensen putten daar hoop uit en denken dat zich, met de komst van het nieuwe virus, ook een nieuwe tijdgeest aandient. Hans Schnitzler is daar niet zo zeker van.

Staatssteun? Laat Boekhoorn eerst zelf knokken voor zijn Hema

Opinie
28
Stefan Vermeulen

Stefan Vermeulen

Dat de overheid meepraat over een reddingsplan voor Hema is zo gek nog niet. Er staan alleen al in Nederland 9.500 banen op het spel. Maar om Hema’s enorme schuld van 800 miljoen euro te saneren, zal eigenaar Marcel Boekhoorn eerst zelf een slag moeten leveren met de sprinkhanen in Londen en New York.

Wat er écht gebeurt als een wereldwijde crisis ons raakt

Opinie
183
Thomas Bollen

Thomas Bollen

‘De meeste mensen deugen’ schreef Nederlands meest succesvolle publicist Rutger Bregman. En als we dat mensbeeld omarmen zal de coronacrisis het einde van het ‘neoliberale tijdperk’ inluiden. Thomas Bollen vraagt zich af of dat echt zo is. We praten over ‘saamhorigheid’, maar ondertussen groeit de maatschappelijke ongelijkheid.