Organisatie

Gazprom

Gazprom is een Russisch gasbedrijf dat in 1993 werd opgericht. De Russische overheid heeft 50,2 procent van de aandelen in handen. Gazprom heeft een wettelijk verankerd exportmonopolie voor gas en is goed voor zo’n 5 procent van het bruto binnenlands product van Rusland.

Het bedrijf heeft sinds z’n oprichting een centrale rol in de Russische machtspolitiek. Onder president Boris Yeltsin (1991-1999) mochten de energie-oligarchen achter Gazprom in ruil voor politieke steun doen en laten wat ze wilden. Gazprom betaalde geen of nauwelijks belasting. Dat maakte het bedrijf tot een ideaal middel voor zelfverrijking voor de top van het bedrijf.

Vladimir Poetin wilde bij zijn aantreden als Russisch president de macht van (onwelgevallige) oligarchen breken en begon bij Gazprom. De nieuwe bedrijfstop bestond uit mannen als Aleksej Miller en Dmitri Medvedev, protégés van Poetin, die tot dan geen noemenswaardige ervaring in de energiesector hadden. Hun loyaliteit stond evenwel buiten kijf. Onder het nieuwe bestuur kocht Gazprom banken, tv-stations en kranten op. Daarmee kreeg Poetin via de energiereus ook controle over de financiële sector en belangrijkste nationale media.

Miller is nog steeds bestuursvoorzitter van Gazprom, terwijl Medvedev president en later premier van Rusland werd.

artikelen
20
Verbeteringen of aanvullingen?   Tip de redactie
Annuleren
2022

Rotte Russische beleggingen verkoop je niet zomaar

30
Casper Rouffaer

Casper Rouffaer

‘Met een land dat zo bruut een buurland onder de voet loopt, willen we geen zaken doen,’ schreef de voorzitter van het pensioenfonds met de meeste beleggingen in Rusland daags na de invasie van Oekraïne. Dit pensioenfonds was niet het enige dat van zijn Russische beleggingen af wilde. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Wie koopt ze?

Gazprom kondigt afscheid van Duitse en Nederlandse vestiging aan

5
Ties Keyzer & Daniël van Kessel

Ties Keyzer & Daniël van Kessel

Gazprom kondigt vandaag aan de ‘deelname’ in een aantal Europese dochterondernemingen te zullen ‘staken’. Daaronder valt ook het in ’s Hertogenbosch gevestigde Gazprom Energy, dat gas levert aan Nederlandse gemeenten en waterschappen. Die wilden van de contracten af om de Russische staatskas niet langer te spekken. Of de stap van het moederbedrijf betekent dat Nederlandse gasbetalingen nu niet meer naar Rusland vloeien, is onduidelijk.

Russische oorlogszucht verpest Nederlands succesverhaal in Noordpoolgebied

30
Ties Keyzer & Olaf Geurts

Ties Keyzer & Olaf Geurts

Het poolgebied aan de Russische noordkust wordt door smeltend ijs steeds toegankelijker. Onder aanmoediging van de Nederlandse overheid baggeren, boren, bouwen en sjouwen bedrijven als Van Oord, Boskalis en Mammoet er met Russen aan de winning van olie en gas. De Oekraïne-oorlog dwingt ze hun knopen te tellen.

Gazprom bedient gaspijplijn naar Turkije en Zuid-Europa vanuit Amsterdam

114
Ties Keyzer, Daniël van Kessel & Henk Willem Smits

Ties Keyzer, Daniël van Kessel & Henk Willem Smits

De Gazprom-dochter die TurkStream-gaspijplijn tussen Rusland en Turkije beheert, is gehuisvest in Amsterdam. Ook houdt personeel daar vanuit de centrale controlekamer in de gaten of de gewenste hoeveelheid gas veilig door de pijp op de Zwarte Zeebodem stroomt. Hoe raakte een Russisch-Turkse pijplijn op de Zuidas verzeild? En kan Nederland Vladimir Poetin hiermee pijn doen?

Waarom Europa niet van haar Russische gasverslaving af kwam

24
Peter Teffer & Ties Joosten

Peter Teffer & Ties Joosten

Europese regeringsleiders bespreken in Versailles hoe ze minder afhankelijk willen worden van Russisch gas, steenkool en olie. Maar die belofte is al vaker gedaan. Ook in 2014 en 2015 had de EU grote plannen om minder energie uit Rusland te gebruiken. Toch importeert de EU nu meer Russisch gas dan ooit. Keer op keer maken Europese regeringsleiders in eigen land beleid dat recht ingaat tegen de afspraken die ze in Brussel maken.

Dit zijn de Nederlandse advocaten van Kremlin-kleptocraten (update 15 maart)

11
Hugo Rasch & Jan-Hein Strop

Hugo Rasch & Jan-Hein Strop

Het Kremlin en gelieerde partijen hebben warme banden met een groot aantal advocatenkantoren aan de Amsterdamse Zuidas. Follow the Money brengt in kaart wie de belangrijkste juridische hulptroepen zijn van de Russen. Nemen deze kantoren net als Houthoff afscheid van hun Russische cliënten?

Sancties raken Nederlandse bouwers van superjachten

16
Mark Koster

Mark Koster

De Nederlandse bouwers van luxueuze jachten zien hun handel afnemen nu Russische oligarchen op sanctielijsten belanden. Het lijkt ze niet veel te deren: ‘Wat maken die boten nu uit? Dan vaar je toch even niet?’

Hoe lang houdt China zich nog afzijdig?

Analyse
23
Siem Eikelenboom

Siem Eikelenboom

Wat vindt China? Al sinds de inval van Rusland in Oekraïne worstelen China-watchers met deze vraag. De twee landen vormen een machtig blok tegen de Westerse wereld. Dat zij elkaar op politiek, economisch en propagandistisch vlak vinden, verbloemt niet hoezeer Rusland en China van elkaar verschillen, noch hoe moeizaam hun relatie vaak is.

Ook Pensioenfonds Zorg en Welzijn verkoopt beleggingen Rusland: ‘Met zo’n land willen we geen zakendoen’

6
Casper Rouffaer

Casper Rouffaer

Het bestuur van Pensioenfonds Zorg en Welzijn heeft vandaag besloten alle beleggingen in Rusland te verkopen. Met 1,2 miljard euro pensioenvermogen in Russische staatsobligaties en aandelen is PFZW nu nog de grootste belegger in Russische fondsen onder de Nederlandse pensioenfondsen. Eerder vandaag kondigden ABP en BpfBOUW al aan hun Russische beleggingen van de hand te doen.

RTL weigert advertenties van Gazprom

14
Mark Koster

Mark Koster

RTL Nederland heeft een advertentiecampagne van het Russische energiebedrijf Gazprom geweigerd. De Russische gasreus die rondom Champions League-wedstrijden adverteert, wilde in maart en april zendtijd inkopen. RTL heeft het verzoek afgewezen. Het gaat om een bedrag van ruim twee ton.

Deze Russen kan Nederland plukken (update 15 maart)

38
Henk Willem Smits, Hugo Rasch & Remy Koens

Henk Willem Smits, Hugo Rasch & Remy Koens

Nederland was traditioneel een belangrijk land voor Russische bedrijven en oligarchen. Nog steeds zitten honderden Russische (brievenbus-)firma’s in Nederland. Nu er sancties zijn afgekondigd door de Europese Unie tegen Rusland vanwege het binnenvallen van Oekraïne, bracht Follow the Money in kaart hoe en waar Nederland Poetins portemonnee kan raken. [Geüpdatet op 1 maart]

Achtergrond: Nederland is een pion in Russisch schaakspel

26
Arne van der Wal

Arne van der Wal

Welke rol speelt Nederland in het conflict tussen Rusland en Oekraïne? Uit deze selectie van FTM-artikelen doemt het beeld op van een land dat zich naïef heeft laten gebruiken door de Russische machthebbers.

2021

Shell fluisterde Nederlands standpunt in over gas uit Rusland

39
Ties Keyzer & Olaf Geurts

Ties Keyzer & Olaf Geurts

Met een uitgekiende lobby beïnvloedde Shell het Nederlandse standpunt over Nord Stream 2. De Tweede Kamer wilde dat Brussel de oplevering en exploitatie van de controversiële gaspijpleiding zou gaan controleren. In plaats daarvan diende het kabinet stilletjes de agenda van Shell, dat de controle juist zoveel mogelijk in handen wilde houden van zijn Russische zakenpartner Gazprom. Dit blijkt uit een reconstructie van The Investigative Desk.

Advocatenkantoor Houthoff: het ‘Kremlin aan de Zuidas’

85
Dennis Mijnheer & Hugo Rasch

Dennis Mijnheer & Hugo Rasch

Een van de grootste advocatenkantoren van Nederland, Houthoff, bedient grote klanten als Gazprom, Vimpelcom en de Russische Federatie. Houthoffs ambitie om via een elite-clientèle op te klimmen tot de top is zo hoog, dat de compliance eronder lijdt. Advocaten zijn drukker met winstpunten scoren dan cliëntendossiers op orde houden.

Rutte licht Kamer ‘onjuist en onvolledig’ in over gascontacten met Rusland

35
Ties Keyzer

Ties Keyzer

Nederlandse topambtenaren overleggen regelmatig met de Russische regering over energieprojecten. Tegenover de Tweede Kamer deed premier Mark Rutte dit overleg af als een vrije ‘wisseling van standpunten’. Uit overheidsdocumenten blijkt nu dat de contacten een stuk verder gaan. Nederland en Rusland maken onderling afspraken en bespraken herhaaldelijk het controversiële pijplijnproject Nord Stream 2. Oppositiepartijen voelen zich ‘om de tuin geleid’ en roepen de premier ter verantwoording.

MH17 geen obstakel voor gasonderhandelingen met Poetin – het moest alleen stiekem

84
Ties Keyzer, Mira Sys & The Investigative Desk

Ties Keyzer, Mira Sys & The Investigative Desk

Nadat MH17 op 17 juli 2014 was neergehaald, bevroor Nederland de diplomatieke relaties- en handelsrelaties met Rusland. Althans, voor de buitenwereld. Achter de schermen werden de banden snel weer aangehaald. De Nederlandse regering verzweeg dit tegenover de Kamer. De inzet: Russisch gas.

Hoe Gazprom greep op Nederland kreeg

75
Mira Sys & Ties Keyzer

Mira Sys & Ties Keyzer

De Nederlandse overheid bereidt zich voor op de import van Russisch gas om het wegvallen van het Groningse gas uit Slochteren te compenseren. Verschillende Nederlandse politieke partijen waarschuwen voor een afhankelijkheid van het Russische gasbedrijf Gazprom. Follow the Money en The Investigative Desk brengen in beeld hoe belangrijk deze gasgigant is voor Nederland. Welke leveringscontracten heeft het bedrijf hier? Waar wint Gazprom gas? En hoezeer is Nederland al aangewezen op Russisch gas? Deel één van een tweeluik.

2020

Gasbedrijven domineren Gronings onderzoek naar ‘duurzame’ energie

48
Mira Sys & Ties Keyzer

Mira Sys & Ties Keyzer

Via de New Energy Coalition in Groningen financieren overheid en bedrijfsleven onderzoek naar duurzame energie. Uit onderzoek van De Onderzoeksredactie en Follow the Money blijkt echter dat vooral grote gasbedrijven de onderzoeksagenda bepalen.

2013

Gas wordt duur en Russisch

1
Arne van der Wal

Arne van der Wal

Fukushima ligt ver weg, maar uiteindelijk betaalt ook u mee aan de kernramp in Japan. Aziatische landen blijken massaal LNG in te slaan. En dat leidt in Europa tot een grotere afhankelijkheid van Russisch gas. Europa zit in een triple squeeze.

2011

Laag Hangend Fruit

Opinie
0
Jan Dwarshuis

Jan Dwarshuis

In het Wilde Oosten en omgeving bevindt zich volgens Jan Dwarshuis het Hof van Eden voor begerige beleggers.