Tag

Q-koorts

Artikelen
12
2020

Podcast | Wat kunnen we leren van de Q-koortsepidemie?

Podcast
11
Frederique de Jong & Miro Lucassen

Frederique de Jong & Miro Lucassen

Hoe kunnen we voortaan beter reageren op een ziekte die overspringt van dier op mens? Door te kijken naar het verleden. De Q-koorts verschilt van corona, maar er zijn voldoende overeenkomsten die ons een nuttig inzicht kunnen geven.

In de geitenmelkerij
© ANP/Rob Voss

De epidemie ná Q-koorts en corona zal ons weer overrompelen

Analyse
17
Miro Lucassen

Miro Lucassen

De overheid gaat voortvarend te werk in de coronapandemie, nu mensen elkaar besmetten. Veel voortvarender dan in de Q-koortsepidemie, toen duizenden mensen ziek werden door een bacterie uit geitenstallen. In dit artikel geven we antwoord op de vraag die dankzij corona actueler is dan ooit: wat hebben we geleerd van de Q-koortsepidemie? En hoe helpt die les ons bij de bestrijding van de corona-uitbraak?

Intensieve geitenhouderij in Hurwenen, Gelderland.
© ANP/Marcel van den Bergh

Geitengevaar: alleen zichtbaar op de kaart van Gelderland

Analyse
103
Miro Lucassen & Priscilla Tienkamp
Gelderland

Miro Lucassen & Priscilla Tienkamp

Door de coronacrisis is er opnieuw aandacht voor de gezondheidsrisico's van intensieve veehouderij, met name geiten. De geitensector is relatief klein, maar was wel verantwoordelijk voor de Q-koortsepidemie van 2007-2011. Nu presenteert de sector alweer een risico: een veel grotere kans op longontstekingen voor wie er in de buurt woont.

Een drive-in corona-check in het Noordbrabantse Goirle. Inwoners die Q-koorts hebben gehad maken zich zorgen over het coronavirus
© Remko de Waal / ANP

Geiten, Q-koorts en corona: vooral in Brabant hebben longen het zwaar

15
Miro Lucassen
Noord-Brabant

Miro Lucassen

Wie bij een grote geitenhouderij in de buurt woont, heeft tot 60 procent meer kans op longontsteking. Veel inwoners van Noord-Brabant, waar geiten eerder een dodelijke Q-koortsepidemie veroorzaakten, zijn daarom extra bezorgd over het coronavirus. Wereldwijd zijn de grootste brandhaarden gebieden met een hoge bevolkingsdichtheid en veel industrie, transport én intensieve veehouderij. Noord-Brabant is zo’n brandhaard.

Een man neemt deel aan een onderzoek naar eventuele gezondheidsrisico’s door de vee-industrie. 3000 Brabanders en Limburgers staan bloed en neusslijm af en doen een longfunctietest
© ANP Bart Maat

De Q-koortsepidemie is voorbij, maar patiënt ben je voor het leven

5
Miro Lucassen
Noord-Brabant

Miro Lucassen

Q-koortspatiënt? Dat is zware pech. De besmetting is moeilijk te ontdekken, ook na ‘herstel’ kunnen klachten terugkeren, arbeidsongeschiktheid ligt permanent op de loer. Nog altijd sterven elk jaar gemiddeld tien mensen aan de gevolgen van de uitbraak in Brabant (2007 tot 2010). Compensatie van de overheid per patiënt: maximaal 15.000 euro. De getroffen boeren kregen gemiddeld 300.000 euro, bijna 550 euro per geruimde geit.

Nederlandse spreekwoorden. Olieverf op eikenhout, 1559
© Public commons / Pieter Bruegel de oudere

Kunnen we leren van de Q-koorts?

Column
19
Miro Lucassen

Miro Lucassen

Pakt de overheid het coronavirus net zo knullig aan als de uitbraak van Q-koorts? Dat heb ik me de afgelopen weken tijdens mijn onderzoek naar de Q-koortsepidemie voor Pitch Brabant regelmatig afgevraagd.

Ruim 850 geiten van geitenhouderij De Rimboe in Rhenen worden ’s nachts gemolken. ZZP-er Nine van Bemmel uit de Meijer bij Bodegraven melkt zes dagen in de week in haar eentje zo’n 2000 geiten en koeien op vijf verschillende bedrijven.
© ANP / VIDIPHOTO

Aantal geiten verdubbelde sinds Q-koortsepidemie, ondanks ‘stop’ en gezondheidsrisico's

10
Miro Lucassen

Miro Lucassen

De Nederlandse veehouderij verdient goed geld aan geiten; vooral aan de export van hun melk. Ten tijde van de Q-koortsepidemie (2007-2010) neemt de overheid de intensieve geitenhouderij langdurig in bescherming – ze is de kip met de gouden eieren. Ook nu is het dier verdacht: in gebieden met veel geitenstallen krijgen opvallend veel mensen longontsteking. Daarom geldt in veel provincies een vestigings- en uitbreidingsverbod voor geitenboeren. Het aantal geiten groeide niettemin naar een nieuw record. Alleen al in Noord-Brabant kwamen er vorig jaar meer dan 3000 bij.

Etten-Leur, april 2009: Minister Verburg van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit houdt dinsdag een geit vast terwijl een dierenarts de eerste dieren gaat vaccineren tegen q-koorts bij het melkgeitenbedrijf Hoon in Etten-Leur. De inenting van melkschapen en melkgeiten tegen q-koorts is verplicht in een groot deel van het zuiden en het midden van het land.
© ANP / Robert Vos

Q-koortsbestrijding met olifant in de kamer: het economische belang van geitenhouders

58
Miro Lucassen
Noord-Brabant

Miro Lucassen

Alleen Nederland krijgt te maken met een Q-koortsepidemie die zich binnen één jaar al herhaalt. Duitsland, Frankrijk, Engeland en Australië vinden meteen de bron – geiten- en schapenbedrijven – en maken die onschadelijk. Wanneer hier in 2007 Q-koorts opduikt, lopen de autoriteiten eerst nog zeker twee jaar achter de feiten aan. Het imago van de geitenhouderij lijkt belangrijker dan de volksgezondheid. De epidemie zal uiteindelijk duizenden mensen ziek maken en 95 levens eisen.

© ANP / Lex van Lieshout

De Q-koortsepidemie was de grootste uitbraak ter wereld, maar de Nederlandse overheid keek vooral toe

16
Miro Lucassen
Noord-Brabant

Miro Lucassen

In 2007 talmen de gezondheidsautoriteiten zo lang met de aanpak van Q-koorts dat uiteindelijk 4107 mensen ernstig ziek worden en 50.000 geiten moeten worden afgemaakt. Follow the Money reconstrueert de Q-koortsepidemie tussen 2007 en 2011 – de grootste in de wereld. In deze aflevering: het spanningsveld tussen volksgezondheid en belangen van veehouders.

Coxiella burnetii
© Wikimedia

De bacterie die Q-koorts veroorzaakt, voert al decennia een guerrilla-oorlog

21
Miro Lucassen

Miro Lucassen

Net als het corona-virus nu, confronteerde de veroorzaker van Q-koorts de wetenschap met onbeantwoorde vragen. De jacht op een mysterieus organisme achter Q-koorts dat zich nog altijd niet laat verdelgen, begon in de jaren dertig van de twintigste eeuw. Wat is er bekend over de oorzaken, de gevolgen en de bestrijding van de ziekte die van dieren op mensen overspringt?

2019

April 2009: Minister Gerda Verburg van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit houdt een geit vast terwijl een dierenarts de vaccinatiespuit in gereedheid brengt om de eerste geit in te enten tegen Q-koorts bij het melkgeitenbedrijf Hoon in Etten-Leur.
© ANP Robert Vos

We weten nog lang niet genoeg van Q-koorts

9
Miro Lucassen
Schijndel

Miro Lucassen

Voor Richard van den Akker kwam de pitch van Follow the Money en Omroep Brabant precies op het juiste moment: in zijn vakantie. Zo had hij wat energie om aandacht te vragen voor Q-koorts, waarvan hij persoonlijk al elf jaar de gevolgen ondervindt. Waarom keek Nederland lang weg van deze gevaarlijke bacterie in de veehouderij? Waarom weet de gezondheidszorg zo weinig van Q-koorts? Reageren onze instanties wel adequaat bij een volgende besmetting?

2017

CC BY-SA 2.0 Flickr-user: Kurt Bauschardt
© CC BY-SA 2.0

De Q-koorts is een Nederlandse veenbrand

Column
29
Hans Baaij

Hans Baaij

Nederlandse geitenhouderijen groeien hard, mede omdat de producten van de geit onterecht worden gezien als dier- en milieuvriendelijk alternatief. Daarnaast was er natuurlijk de Q-koorts, die zorgde voor dodelijke slachtoffers en een enorme economische schade. Reden voor ingrijpen? Voor de overheid niet, die bagatelliseert slechts, en gaat voorbij aan de problematiek die zich afspeelt in geitenhouderijen.