Organisatie

RIVM

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
artikelen
42
Verbeteringen of aanvullingen?   Tip de redactie
Annuleren
2021

Nederland verbiedt PFAS in voedselverpakkingen

2
Mira Sys

Mira Sys

PFAS worden vanaf maart 2022 verboden in voedselverpakkingen. Dat zei Paul Blokhuis, demissionair staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ChristenUnie), vandaag in een ‘Tweeminutendebat’ over PFAS in de Tweede Kamer. De toxische stoffen zitten op dit moment nog – vanwege hun vet- en waterafstotende eigenschappen – in fastfoodverpakkingen als zakjes voor magnetronpopcorn, pizzadozen en wegwerptaartvormen.

Vlaanderen verzwijgt PFAS-vervuiling voor burgers

17
Mira Sys

Mira Sys

In Nederland waren PFAS twee jaar geleden groot in het nieuws, in Vlaanderen raken de stoffen nu pas bekend bij het grote publiek. Twee milieuactivisten brachten ernstige PFAS-vervuiling in Antwerpen aan het licht bij een 3M-fabriek. De vervuiling komt waarschijnlijk zelfs over de grens in Nederland terecht. Waardoor werd dit gifschandaal zo laat bekend?

Toxicoloog Jacob de Boer: ‘Chemicaliën moeten net zo streng worden getest als medicijnen’

Interview
15
Mira Sys

Mira Sys

PFAS, een reeks van duizenden chemicaliën, zijn overal ter wereld een reden tot zorg, want hormoonverstorend, milieuvervuilend en onverwoestbaar. Na een recent schandaal rond de Antwerpse 3M-fabriek, die veel PFAS-vervuiling veroorzaakte, ziet toxicoloog Jacob de Boer ook de volgende giftigestoffencrisis al aan de horizon.

Met een beleid zonder grenzen krijg je een pandemie zonder einde

Analyse
154
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Hugo de Jonge en Mark Rutte noemen de opkomst van de deltavariant als oorzaak van de explosie van coronabesmettingen onder jongeren, terwijl alles wijst op het falen van ‘Testen voor Toegang’. Het kabinet lijkt echter niet van zijn meest recente misser te leren en handhaaft het ondoorzichtige jojobeleid – met alle economische en sociale schade van dien.

Ongebruikte capaciteit ‘testen voor toegang’ kost belastingbetaler bijna half miljoen per dag

116
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Nog geen 3 procent van de testcapaciteit voor ‘testen voor toegang’ wordt benut. De lege testcentra kosten de Nederlandse belastingbetaler een half miljoen euro per dag aan operationele kosten. Niettemin heeft VWS honderden miljoenen extra gereserveerd voor verdere uitbreiding. ‘Deze uitgaven zijn op geen enkele manier te verantwoorden.’

Het mestoverschot dampt van de illegale miljoenen

18
Emma Meelker & Hans Ariëns

Emma Meelker & Hans Ariëns

Een hypermodern Belgisch mestverwerkingsconcern – met de pretentie dé oplossing voor milieuvervuiling te bieden – is volgens justitie juist de spil in grensoverschrijdende fraude met mest. Mestfraude blijkt lastig uit te bannen, en in Nederland wil het met de berechting van sjoemelaars niet erg vlotten. ‘Het grootste probleem met mestfraude is dat er een cultuur bestaat waarin die kan plaatsvinden.’ Vandaag deel 2 van een serie over de zondvloed aan mest die schade toebrengt aan de natuur en aan de economie.

RIVM: Nederlanders krijgen te veel toxische PFAS binnen

24
Mira Sys

Mira Sys

Nederlanders krijgen te veel PFAS binnen via voedsel en drinkwater. Dat blijkt uit nieuwe onderzoeken, uitgevoerd door het RIVM. Het instituut adviseert de overheid snel blootstelling aan de toxische stoffen te beperken. Omwonenden van de Chemours-fabriek in Dordrecht zouden geen groenten en fruit meer uit eigen moestuin moeten eten. ‘Er kunnen nadelige effecten op de gezondheid ontstaan.’

'De veehouderij gijzelt de Nederlandse economie'

Interview
44
Hans Ariëns & Emma Meelker

Hans Ariëns & Emma Meelker

Met succes keerde Johan Vollenbroek zich in 2019 tegen het stikstofbeleid van de overheid. Overal werden bouwprojecten stilgelegd of helemaal afgeblazen. Nu stevent Nederland weer af op een nieuw stikstofinfarct, meent de chemicus, en daarom moet de veehouderij compleet op de schop. Anders gaat het land maar weer op slot: ‘Het is nu buigen of barsten.’

De stinkende achterkant van vleesfabriek Nederland

64
Hans Ariëns & Emma Meelker

Hans Ariëns & Emma Meelker

Nederland doet het goed op productie- en exportlijsten van zuivel en vlees maar intussen komen we wel om in de mest. De natuur lijdt eronder, net als de boer en de burger. En inmiddels ook de economie: de mede door mest veroorzaakte stikstofcrisis dreigt de bouw van woningen en wegen opnieuw lam te leggen. Follow the Money onderzoekt in een serie artikelen de gierput van de bv Nederland. Vandaag in deel 1: De zondvloed aan mest.

Nattevingerwerk RIVM hielp Nederland aan omstreden avondklok

187
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De avondklok was volgens premier Rutte onvermijdelijk om de voorspelde ziektegolf door de Britse variant te voorkomen. De Kamer stemde in, zonder te weten waarop de modelvoorspellingen van het RIVM zijn gebaseerd. Statistici: ‘Deze voorspellingen moet je met een korrel zout nemen. Je weet vrijwel niets.’ Nu de ergste doemscenario’s niet zijn uitgekomen, claimt het kabinet het succes van de avondklok. Dus wordt de spertijd voor de derde keer verlengd, al ontbreekt nog steeds elk bewijs.

Hartklepfabrikanten misleiden hartchirurgen en patiënten

41
Ilona Dahl

Ilona Dahl

Bedrijven die hartkleppen produceren, vermelden op grote schaal verkeerde maten op hun verpakkingen, wat grote gevolgen kan hebben voor patiënten. Een hartchirurg uit Groningen stuit op weerstand als hij het probleem aan de kaak stelt. Het mondt uit in een jarenlange strijd, die nog steeds niet is opgelost.

Virologen: nog geen sluitend bewijs voor grotere besmettelijkheid Britse covidvariant

131
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De uitbreiding van de lockdown met een avondklok werd ingegeven door de angst voor de grotere besmettelijkheid van de Britse coronavariant. Die vrees lijkt ook de reden dat middelbare scholen en hoger onderwijs voorlopig gesloten blijven. Diverse wetenschappers betwijfelen of de angst terecht is. Ze stellen dat de onderzoeksdata niet eenduidig is en opperen dat de drukte in de Britse ziekenhuizen ook andere oorzaken kan hebben. Update: waarom we de kop van dit artikel hebben gewijzigd én een reactie op het laatste nieuws van het RIVM over de verspreiding van de Britse variant.

VWS koopt ondermaatse sneltesten en houdt betere testen buiten de deur

119
Jan-Hein Strop

Jan-Hein Strop

Slechts vijf sneltesten voor corona zijn door de overheid goedgekeurd, waaronder die van fabrikant Abbott. Deze test voldoet niet aan de officiële eisen. Toch heeft het ministerie van VWS er miljoenen setjes van aangeschaft voor de GGD’en, bovendien zonder aanbesteding. Fabrikanten met kwalitatief betere testen krijgen geen voet tussen de deur. Dat is in strijd met het Europees recht, stelt hoogleraar Pieter Kuypers.

PFAS hebben effect op immuunsysteem, veilige waarden aangescherpt

17
Mira Sys

Mira Sys

De giftige PFAS, chemische stoffen die zich opstapelen in het lichaam, blijken al veel sneller schadelijk dan tot nu toe gedacht. Ze hebben een negatief effect op het menselijk immuunsysteem. PFAS hopen zich voorts op in moedermelk, waardoor kleine kinderen meer risico lopen. Of iemand zelf te veel PFAS binnen krijgt, is echter erg lastig te achterhalen. De Europese voedselwaakhond heeft daarom een strengere gezondheidswaarde ingevoerd, en de Europese Commissie is bezig maxima voor PFAS in voedsel vast te stellen.

Door Hollandse krenterigheid staat zorgpersoneel met ongeschikte maskers op de corona-afdeling

95
Dennis Mijnheer

Dennis Mijnheer

De Duitse bondsregering deelt hoog beschermende FFP2-maskers uit aan burgers om besmetting met het corona-virus te voorkomen. Maar Nederland is nog steeds erg zuinig met de inzet van deze mondneusmaskers. Zelfs medewerkers in verpleeghuizen die covid-patiënten behandelen, krijgen op advies van het RIVM alleen zogeheten chirurgische maskers. Volgens experts zijn die helemaal niet geschikt als virusbeschermer.

2020

Lid Outbreak Management Team verzwijgt financieel belang bij coronatesten

79
Jan-Hein Strop

Jan-Hein Strop

Arts-microbioloog Jan Kluytmans verdient aan coronatesten. Als lid van het Outbreak Management Team (OMT) adviseert hij gelijktijdig over het testbeleid en over de inzet van sneltesten, een bron van inkomsten voor zijn laboratorium en hemzelf. Maar dat financiële belang heeft hij niet gemeld. Het ministerie van VWS ontkent het bestaan van een belangenconflict niet, maar ziet geen probleem. Dit is niet het eerste incident rond belangenverstrengeling in het OMT: eerder al kwam de dubbele pet van collega Ann Vossen in beeld.

Podcast | Vrijgevestigde artsen boren goudader aan met coronatesten

Podcast
0
Frederique de Jong & Jan-Hein Strop

Frederique de Jong & Jan-Hein Strop

Voor een kleine groep artsen-microbioloog zijn de coronatesten een goudmijn. Zij krijgen per uitgevoerde labtest betaald uit publieke middelen, wat voor hun beroepsorganisatie NVMM reden was om deze artsen op te roepen tot een matiging van hun vergoeding. Voor de buitenwereld zijn deze inkomsten verborgen gebleven. En de artsen houden dat graag zo. Om welke artsen gaat het? En zijn hun overwinsten gerechtvaardigd? ‘Dit is een systeemfout die tot wantoestanden kan leiden.’

Vrijgevestigde artsen boren goudader aan met coronatesten

63
Jan-Hein Strop & Mathieu Verver

Jan-Hein Strop & Mathieu Verver

Voor een kleine groep artsen-microbioloog zijn de coronatesten een goudmijn. Zij krijgen per uitgevoerde labtest betaald uit publieke middelen, wat voor hun beroepsorganisatie NVMM reden was om deze artsen op te roepen tot een matiging van hun vergoeding. Voor de buitenwereld zijn deze inkomsten verborgen gebleven. En de artsen houden dat graag zo. Om welke artsen gaat het? En zijn hun overwinsten gerechtvaardigd? ‘Dit is een systeemfout die tot wantoestanden kan leiden.’

Pandemiebestrijding op z’n Nederlands: ‘pingpongen in de polder’

Interview
77
Karin Spaink

Karin Spaink

Amrish Baidjoe is een van Nederlands weinige outbreak-deskundigen met brede ervaring in crisissituaties. Eind juli richtte hij met andere experts het ‘Red Team’ op. Naar aanleiding van een rapport dat dit Red Team over mondmaskers publiceerde, besloot premier Rutte dat het OMT daar nogmaals naar moet kijken. Baidjoe is gematigd positief over de maatregelen die het kabinet gisteren aankondigde: ‘Inmiddels zijn we in de fase beland waarin we de stroom infecties niet meer kunnen stoppen met testen en bron- en contactonderzoek alleen.’

Podcast | Hoe 'testen, testen, testen' stukliep op een muur van eigenbelang

Podcast
3
Frederique de Jong, Eelke van Ark & Jan-Hein Strop

Frederique de Jong, Eelke van Ark & Jan-Hein Strop

Samen met collega Eelke van Ark onderzocht auteur Jan-Hein Strop de opmerkelijke taaleis die gesteld werd aan een Duits lab dat wilde bijspringen in de coronacrisis. Taaleis zeg je? Ja. Maar misschien heeft die eis een hele andere achtergrond dan je zou denken. ‘Hoe kan het zijn dat er een vorm van muiterij is bij het Ministerie van Volksgezondheid? Hoe is het mogelijk dat zij zo aan de leiband lopen van de arts-microbiologen?’

VWS hielp met taaleis Duits lab van de testmarkt te weren

46
Eelke van Ark & Jan-Hein Strop

Eelke van Ark & Jan-Hein Strop

Een groot Duits laboratorium dat extra coronatestcapaciteit aanbood, werd door het Ministerie van VWS geweerd met de eis dat er een Nederlandstalige arts beschikbaar moest zijn. Dat blijkt uit documenten in handen van Follow the Money. Hiermee hielp VWS — in weerwil van het beleid van minister Hugo de Jonge — met het afschermen van de markt. ‘Dit is in strijd met Europees recht.’

Hoe 'testen, testen, testen' stukliep op een muur van eigenbelang

190
Eelke van Ark & Jan-Hein Strop

Eelke van Ark & Jan-Hein Strop

Het huidige tekort aan coronatesten was te voorzien. Speciaal gezant voor corona Feike Sijbesma vroeg al in mei of er niet geanticipeerd moest worden op uitbreiding van de testcapaciteit. Hij stuitte op arts-microbiologen in het Outbreak Management Team, die het economisch belang van hun beroepsgroep zwaar lieten wegen – met nadelige gevolgen voor de volksgezondheid. Dat blijkt uit een reconstructie.

Ziekenhuizen worden overspoeld met gratis beademingsapparatuur

12
Siem Eikelenboom

Siem Eikelenboom

Voor de beademingsapparatuur die ziekenhuizen vanwege de coronacrisis ontvangen, hoeven ze geen cent te betalen. De apparatuur wordt geschonken door het ministerie van VWS. Dit melden verschillende bronnen aan Follow the Money. In tegenstelling tot begin dit jaar belooft VWS de ziekenhuizen apparatuur van A-merken. Fabrikanten zijn niet blij met de vrijgevigheid van VWS: ‘Dit verpest de markt.’

Laboratoria vs de staat: ‘Het OMT streed tegen concurrentie, niet tegen corona’

27
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Een Duits laboratorium, zijn Nederlandse partner en een groep huisartsen stonden vorige week vrijdag in de rechtbank tegenover de staat, de gemeente Amsterdam en alle GGD’s. De labs eisten gelijke behandeling met Nederlandse laboratoria. Volgens de staat was er nooit sprake geweest van ongelijke behandeling, ook al bleven duizenden coronatesten vanaf begin april ongebruikt.

Deltaplan tegen corona: de anderhalve meter voorbij

Opinie
160
Bert Slagter & Peter Slagter

Bert Slagter & Peter Slagter

De piek van het aantal Nederlandse coronabesmettingen ligt ruim twee maanden achter ons. Inmiddels is het land in de ban van Ruttes routekaart. Dat suggereert duidelijkheid, maar in de praktijk valt dat tegen. De verschillen tussen sectoren zijn groot en niet goed te verdedigen, frustraties nemen toe en we zitten opgescheept met een anderhalvemetermaatschappij. Dat kan anders.

Het ‘alternatieve RIVM’ van Willem Engel en zijn strijd tegen de staat

Analyse
509
Pepijn van Erp

Pepijn van Erp

Willem Engel, die eind mei de website Viruswaanzin oprichtte, verzet zich tegen de lockdown en voert daarover op 25 juni een kort geding tegen de staat. Inmiddels wantrouwt hij het RIVM: ‘Het spel is uit, het RIVM is ontmaskerd. We hebben het bewijs rond,’ zei hij gisteren tegen FTM. Dit weekend organiseert Viruswaanzin een demonstratie tegen de lockdown, met steun van belanghebbende ondernemers, waaronder horecabaas en miljonair Won Yip. Pepijn van Erp, bestuurslid van Skepsis, neemt op verzoek van FTM de uitlatingen van Engel onder de loep.

Hollandse zuinigheid zit ruimhartig testen op corona in de weg

75
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Nederland test aanzienlijk minder op corona dan andere EU-landen, blijkt uit internationale cijfers. Aan de capaciteit kan het niet liggen: van de ruim 17.000 beschikbare testen blijven er de afgelopen weken elke dag zeker 12.000 onbenut. De GGD-en houden zich bovendien in de praktijk soms strenger aan de richtlijn dan nodig. Dit blijkt in strijd met het advies van het European Centre for Disease Control (ECDC).

Alleen deze exit-strategie kan ons uit de corona-lockdown bevrijden

Analyse
250
Bert Slagter & Peter Slagter

Bert Slagter & Peter Slagter

Vandaag is de ‘intelligente’ lockdown bijna twee maanden van kracht. Sindsdien is het leven in Nederland radicaal veranderd: het land zit op slot. Maar nu de intensive care units niet meer onder hoogspanning staan, neemt de roep om versoepeling toe. Het kabinet is naarstig op zoek naar manieren om de samenleving van dit juk te bevrijden. Dat kan door onzekerheid te omarmen; bondskanselier Merkel gaf vorige week het goede voorbeeld.

Taskforce regelt miljoenen coronatests bij leveranciers – maar waar blijft Roche?

7
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Meerdere leveranciers van testmateriaal voor Covid-19-testen komen over de brug met meer dan 2 miljoen testen voor Nederlandse labs. Dat blijkt uit een uitgelekte mail van microbioloog Ann Vossen van het Outbreak Management Team aan laboratoria. Onder de aanbieders bevindt zich niet marktleider Roche, die eerder kampte met leveringsproblemen. Vragen over wat Roche wel bijdraagt, stuiten op een muur van stilzwijgen.

Gezondheid, economie en de financialisering van een mensenleven

Analyse
189
Eric Smit

Eric Smit

Tijdens de grootste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog mogen we geen debat uit de weg gaan, ook niet dat over het mogelijke spanningsveld tussen gezondheid en economie. Maar dan wel op basis van deugdelijke analyse van feiten. Alleen zit daar precies het grote probleem: wat zijn de feiten eigenlijk?