Organisatie

RIVM

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
artikelen
49
Verbeteringen of aanvullingen?   Tip de redactie
Annuleren
2022

In Nederland mogen schepen giftig afval gewoon in de haven dumpen

16
Mira Sys & Tom Claessens

Mira Sys & Tom Claessens

Per jaar lozen zeeschepen zo’n 19 miljoen ton afvalwater met giftige stoffen in Nederlandse kustwateren. Dat komt – tegenstrijdig genoeg – door strengere milieuregels die ervoor moeten zorgen dat de scheepvaart schonere brandstof gebruikt en minder zwavel uitstoot.

Apneu-apparaat Dreamstation van Philips blijkt een nachtmerrie

59
Ilona Dahl & Peter Teffer

Ilona Dahl & Peter Teffer

Elektronicaconcern Philips worstelt al bijna een jaar met problemen met beademingsapparaten die miljoenen patiënten helpen slapen. Bij gebruik komen schuimdeeltjes los, die mogelijk kanker veroorzaken. Follow the Money onderzocht de rol van de Inspectie, medisch specialisten en de EU en stuitte op een muur van geheimzinnigheid. Deel 1: gebruikers moeten Philips maar vertrouwen.

Nieuw voedingsbeleid VWS spekt nog steeds de industrie

45
Olaf Geurts, Sergio Nieto Solis, Ko Musters & Mathilde de Jeu

Olaf Geurts, Sergio Nieto Solis, Ko Musters & Mathilde de Jeu

In de strijd tegen overgewicht presenteert het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) een nieuwe aanpak om het voedselaanbod gezonder te maken. Ruim twee jaar lang heeft een select gezelschap hierover vergaderd. VWS claimt de regie, maar uit onderzoek van Het Onderzoekslab blijkt dat de voedingsindustrie een flinke vinger in de pap heeft gehad.

Als de coronapas nu niet weggaat, wanneer dan wel?

Analyse
268
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De effectiviteit van het coronatoegangsbewijs is beperkt en de hoge besmettelijkheid van omikron ondermijnt die verder. Toch wil het kabinet niet van de QR-pas af. Critici waarschuwen voor de risico’s van een al te gemakkelijk inkrimpen van grondrechten.

Onbetrouwbare corona-zelftesten liggen nog zeker anderhalf jaar in de schappen

55
Peter Teffer

Peter Teffer

Corona-zelftests zijn notoir onbetrouwbaar. Dat is te wijten aan het gebrekkige overheidstoezicht op de kwaliteit ervan. Pas in mei 2022 wordt een Europese kwaliteitscheck verplicht. Maar dat betekent niet dat ze dan uit het schap verdwijnen: onbetrouwbare corona-zelftesten liggen mogelijk nog drie jaar in de schappen – een jaar langer dan eerst de bedoeling.

2021

Les van anderhalf jaar coronabeleid: geef wetenschap onbelemmerde toegang tot brondata

Analyse
195
Gastauteur

Gastauteur

We zijn meer dan toe aan een publiek debat over een duurzame coronapolitiek. Open over een toekomst met meer of minder vrijheden. Eerlijk over de bijbehorende risico's van meer of minder gezondheidsschade en sterfte. Transparant over de (maatschappelijke) kosten van allerlei afwegingen en keuzen. Een urgente, eerste stap is dat ook wetenschappers van niet-medische disciplines toegang krijgen tot de brondata van het RIVM, betogen vijf gastauteurs.

Statistici kraken ook nieuwe onderbouwing coronapas: ‘Dit is een bierviltje-berekening’

280
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Het rekenmodel van de TU Delft dat een coronatoegangsbewijs en aanscherping naar ‘2G’ moest onderbouwen, bleek rekenfouten te bevatten. Het kabinet en het OMT bestelden bij het RIVM een nieuw model. Statistici maken ook daar gehakt van: ‘Dit is geen model, maar een belediging voor de wetenschap.’

Nederland verbiedt PFAS in voedselverpakkingen

2
Mira Sys

Mira Sys

PFAS worden vanaf maart 2022 verboden in voedselverpakkingen. Dat zei Paul Blokhuis, demissionair staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ChristenUnie), vandaag in een ‘Tweeminutendebat’ over PFAS in de Tweede Kamer. De toxische stoffen zitten op dit moment nog – vanwege hun vet- en waterafstotende eigenschappen – in fastfoodverpakkingen als zakjes voor magnetronpopcorn, pizzadozen en wegwerptaartvormen.

Vlaanderen verzwijgt PFAS-vervuiling voor burgers

17
Mira Sys

Mira Sys

In Nederland waren PFAS twee jaar geleden groot in het nieuws, in Vlaanderen raken de stoffen nu pas bekend bij het grote publiek. Twee milieuactivisten brachten ernstige PFAS-vervuiling in Antwerpen aan het licht bij een 3M-fabriek. De vervuiling komt waarschijnlijk zelfs over de grens in Nederland terecht. Waardoor werd dit gifschandaal zo laat bekend?

Toxicoloog Jacob de Boer: ‘Chemicaliën moeten net zo streng worden getest als medicijnen’

Interview
15
Mira Sys

Mira Sys

PFAS, een reeks van duizenden chemicaliën, zijn overal ter wereld een reden tot zorg, want hormoonverstorend, milieuvervuilend en onverwoestbaar. Na een recent schandaal rond de Antwerpse 3M-fabriek, die veel PFAS-vervuiling veroorzaakte, ziet toxicoloog Jacob de Boer ook de volgende giftigestoffencrisis al aan de horizon.

Met een beleid zonder grenzen krijg je een pandemie zonder einde

Analyse
154
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Hugo de Jonge en Mark Rutte noemen de opkomst van de deltavariant als oorzaak van de explosie van coronabesmettingen onder jongeren, terwijl alles wijst op het falen van ‘Testen voor Toegang’. Het kabinet lijkt echter niet van zijn meest recente misser te leren en handhaaft het ondoorzichtige jojobeleid – met alle economische en sociale schade van dien.

Ongebruikte capaciteit ‘testen voor toegang’ kost belastingbetaler bijna half miljoen per dag

116
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Nog geen 3 procent van de testcapaciteit voor ‘testen voor toegang’ wordt benut. De lege testcentra kosten de Nederlandse belastingbetaler een half miljoen euro per dag aan operationele kosten. Niettemin heeft VWS honderden miljoenen extra gereserveerd voor verdere uitbreiding. ‘Deze uitgaven zijn op geen enkele manier te verantwoorden.’

Het mestoverschot dampt van de illegale miljoenen

23
Emma Meelker & Hans Ariëns

Emma Meelker & Hans Ariëns

Een hypermodern Belgisch mestverwerkingsconcern – met de pretentie dé oplossing voor milieuvervuiling te bieden – is volgens justitie juist de spil in grensoverschrijdende fraude met mest. Mestfraude blijkt lastig uit te bannen, en in Nederland wil het met de berechting van sjoemelaars niet erg vlotten. ‘Het grootste probleem met mestfraude is dat er een cultuur bestaat waarin die kan plaatsvinden.’ Vandaag deel 2 van een serie over de zondvloed aan mest die schade toebrengt aan de natuur en aan de economie.

RIVM: Nederlanders krijgen te veel toxische PFAS binnen

24
Mira Sys

Mira Sys

Nederlanders krijgen te veel PFAS binnen via voedsel en drinkwater. Dat blijkt uit nieuwe onderzoeken, uitgevoerd door het RIVM. Het instituut adviseert de overheid snel blootstelling aan de toxische stoffen te beperken. Omwonenden van de Chemours-fabriek in Dordrecht zouden geen groenten en fruit meer uit eigen moestuin moeten eten. ‘Er kunnen nadelige effecten op de gezondheid ontstaan.’

'De veehouderij gijzelt de Nederlandse economie'

Interview
44
Hans Ariëns & Emma Meelker

Hans Ariëns & Emma Meelker

Met succes keerde Johan Vollenbroek zich in 2019 tegen het stikstofbeleid van de overheid. Overal werden bouwprojecten stilgelegd of helemaal afgeblazen. Nu stevent Nederland weer af op een nieuw stikstofinfarct, meent de chemicus, en daarom moet de veehouderij compleet op de schop. Anders gaat het land maar weer op slot: ‘Het is nu buigen of barsten.’

De stinkende achterkant van vleesfabriek Nederland

64
Hans Ariëns & Emma Meelker

Hans Ariëns & Emma Meelker

Nederland doet het goed op productie- en exportlijsten van zuivel en vlees maar intussen komen we wel om in de mest. De natuur lijdt eronder, net als de boer en de burger. En inmiddels ook de economie: de mede door mest veroorzaakte stikstofcrisis dreigt de bouw van woningen en wegen opnieuw lam te leggen. Follow the Money onderzoekt in een serie artikelen de gierput van de bv Nederland. Vandaag in deel 1: De zondvloed aan mest.

Nattevingerwerk RIVM hielp Nederland aan omstreden avondklok

187
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De avondklok was volgens premier Rutte onvermijdelijk om de voorspelde ziektegolf door de Britse variant te voorkomen. De Kamer stemde in, zonder te weten waarop de modelvoorspellingen van het RIVM zijn gebaseerd. Statistici: ‘Deze voorspellingen moet je met een korrel zout nemen. Je weet vrijwel niets.’ Nu de ergste doemscenario’s niet zijn uitgekomen, claimt het kabinet het succes van de avondklok. Dus wordt de spertijd voor de derde keer verlengd, al ontbreekt nog steeds elk bewijs.

Hartklepfabrikanten misleiden hartchirurgen en patiënten

41
Ilona Dahl

Ilona Dahl

Bedrijven die hartkleppen produceren, vermelden op grote schaal verkeerde maten op hun verpakkingen, wat grote gevolgen kan hebben voor patiënten. Een hartchirurg uit Groningen stuit op weerstand als hij het probleem aan de kaak stelt. Het mondt uit in een jarenlange strijd, die nog steeds niet is opgelost.

Virologen: nog geen sluitend bewijs voor grotere besmettelijkheid Britse covidvariant

131
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De uitbreiding van de lockdown met een avondklok werd ingegeven door de angst voor de grotere besmettelijkheid van de Britse coronavariant. Die vrees lijkt ook de reden dat middelbare scholen en hoger onderwijs voorlopig gesloten blijven. Diverse wetenschappers betwijfelen of de angst terecht is. Ze stellen dat de onderzoeksdata niet eenduidig is en opperen dat de drukte in de Britse ziekenhuizen ook andere oorzaken kan hebben. Update: waarom we de kop van dit artikel hebben gewijzigd én een reactie op het laatste nieuws van het RIVM over de verspreiding van de Britse variant.

VWS koopt ondermaatse sneltesten en houdt betere testen buiten de deur

119
Jan-Hein Strop

Jan-Hein Strop

Slechts vijf sneltesten voor corona zijn door de overheid goedgekeurd, waaronder die van fabrikant Abbott. Deze test voldoet niet aan de officiële eisen. Toch heeft het ministerie van VWS er miljoenen setjes van aangeschaft voor de GGD’en, bovendien zonder aanbesteding. Fabrikanten met kwalitatief betere testen krijgen geen voet tussen de deur. Dat is in strijd met het Europees recht, stelt hoogleraar Pieter Kuypers.

PFAS hebben effect op immuunsysteem, veilige waarden aangescherpt

17
Mira Sys

Mira Sys

De giftige PFAS, chemische stoffen die zich opstapelen in het lichaam, blijken al veel sneller schadelijk dan tot nu toe gedacht. Ze hebben een negatief effect op het menselijk immuunsysteem. PFAS hopen zich voorts op in moedermelk, waardoor kleine kinderen meer risico lopen. Of iemand zelf te veel PFAS binnen krijgt, is echter erg lastig te achterhalen. De Europese voedselwaakhond heeft daarom een strengere gezondheidswaarde ingevoerd, en de Europese Commissie is bezig maxima voor PFAS in voedsel vast te stellen.

Door Hollandse krenterigheid staat zorgpersoneel met ongeschikte maskers op de corona-afdeling

96
Dennis Mijnheer

Dennis Mijnheer

De Duitse bondsregering deelt hoog beschermende FFP2-maskers uit aan burgers om besmetting met het corona-virus te voorkomen. Maar Nederland is nog steeds erg zuinig met de inzet van deze mondneusmaskers. Zelfs medewerkers in verpleeghuizen die covid-patiënten behandelen, krijgen op advies van het RIVM alleen zogeheten chirurgische maskers. Volgens experts zijn die helemaal niet geschikt als virusbeschermer.

2020

Lid Outbreak Management Team verzwijgt financieel belang bij coronatesten

79
Jan-Hein Strop

Jan-Hein Strop

Arts-microbioloog Jan Kluytmans verdient aan coronatesten. Als lid van het Outbreak Management Team (OMT) adviseert hij gelijktijdig over het testbeleid en over de inzet van sneltesten, een bron van inkomsten voor zijn laboratorium en hemzelf. Maar dat financiële belang heeft hij niet gemeld. Het ministerie van VWS ontkent het bestaan van een belangenconflict niet, maar ziet geen probleem. Dit is niet het eerste incident rond belangenverstrengeling in het OMT: eerder al kwam de dubbele pet van collega Ann Vossen in beeld.

Podcast | Vrijgevestigde artsen boren goudader aan met coronatesten

Podcast
0
Frederique de Jong & Jan-Hein Strop

Frederique de Jong & Jan-Hein Strop

Voor een kleine groep artsen-microbioloog zijn de coronatesten een goudmijn. Zij krijgen per uitgevoerde labtest betaald uit publieke middelen, wat voor hun beroepsorganisatie NVMM reden was om deze artsen op te roepen tot een matiging van hun vergoeding. Voor de buitenwereld zijn deze inkomsten verborgen gebleven. En de artsen houden dat graag zo. Om welke artsen gaat het? En zijn hun overwinsten gerechtvaardigd? ‘Dit is een systeemfout die tot wantoestanden kan leiden.’

Vrijgevestigde artsen boren goudader aan met coronatesten

63
Jan-Hein Strop & Mathieu Verver

Jan-Hein Strop & Mathieu Verver

Voor een kleine groep artsen-microbioloog zijn de coronatesten een goudmijn. Zij krijgen per uitgevoerde labtest betaald uit publieke middelen, wat voor hun beroepsorganisatie NVMM reden was om deze artsen op te roepen tot een matiging van hun vergoeding. Voor de buitenwereld zijn deze inkomsten verborgen gebleven. En de artsen houden dat graag zo. Om welke artsen gaat het? En zijn hun overwinsten gerechtvaardigd? ‘Dit is een systeemfout die tot wantoestanden kan leiden.’

Pandemiebestrijding op z’n Nederlands: ‘pingpongen in de polder’

Interview
77
Karin Spaink

Karin Spaink

Amrish Baidjoe is een van Nederlands weinige outbreak-deskundigen met brede ervaring in crisissituaties. Eind juli richtte hij met andere experts het ‘Red Team’ op. Naar aanleiding van een rapport dat dit Red Team over mondmaskers publiceerde, besloot premier Rutte dat het OMT daar nogmaals naar moet kijken. Baidjoe is gematigd positief over de maatregelen die het kabinet gisteren aankondigde: ‘Inmiddels zijn we in de fase beland waarin we de stroom infecties niet meer kunnen stoppen met testen en bron- en contactonderzoek alleen.’

Podcast | Hoe 'testen, testen, testen' stukliep op een muur van eigenbelang

Podcast
4
Frederique de Jong, Eelke van Ark & Jan-Hein Strop

Frederique de Jong, Eelke van Ark & Jan-Hein Strop

Samen met collega Eelke van Ark onderzocht auteur Jan-Hein Strop de opmerkelijke taaleis die gesteld werd aan een Duits lab dat wilde bijspringen in de coronacrisis. Taaleis zeg je? Ja. Maar misschien heeft die eis een hele andere achtergrond dan je zou denken. ‘Hoe kan het zijn dat er een vorm van muiterij is bij het Ministerie van Volksgezondheid? Hoe is het mogelijk dat zij zo aan de leiband lopen van de arts-microbiologen?’

VWS hielp met taaleis Duits lab van de testmarkt te weren

46
Eelke van Ark & Jan-Hein Strop

Eelke van Ark & Jan-Hein Strop

Een groot Duits laboratorium dat extra coronatestcapaciteit aanbood, werd door het Ministerie van VWS geweerd met de eis dat er een Nederlandstalige arts beschikbaar moest zijn. Dat blijkt uit documenten in handen van Follow the Money. Hiermee hielp VWS — in weerwil van het beleid van minister Hugo de Jonge — met het afschermen van de markt. ‘Dit is in strijd met Europees recht.’

Hoe 'testen, testen, testen' stukliep op een muur van eigenbelang

190
Eelke van Ark & Jan-Hein Strop

Eelke van Ark & Jan-Hein Strop

Het huidige tekort aan coronatesten was te voorzien. Speciaal gezant voor corona Feike Sijbesma vroeg al in mei of er niet geanticipeerd moest worden op uitbreiding van de testcapaciteit. Hij stuitte op arts-microbiologen in het Outbreak Management Team, die het economisch belang van hun beroepsgroep zwaar lieten wegen – met nadelige gevolgen voor de volksgezondheid. Dat blijkt uit een reconstructie.

Ziekenhuizen worden overspoeld met gratis beademingsapparatuur

12
Siem Eikelenboom

Siem Eikelenboom

Voor de beademingsapparatuur die ziekenhuizen vanwege de coronacrisis ontvangen, hoeven ze geen cent te betalen. De apparatuur wordt geschonken door het ministerie van VWS. Dit melden verschillende bronnen aan Follow the Money. In tegenstelling tot begin dit jaar belooft VWS de ziekenhuizen apparatuur van A-merken. Fabrikanten zijn niet blij met de vrijgevigheid van VWS: ‘Dit verpest de markt.’